Shipper giả và khoản phí nhỏ mở đường cho thiệt hại lớn

Một khoản phí nhỏ được yêu cầu qua điện thoại từ một “shipper” bạn chưa từng gặp — đó thường là bước mở đường, không phải bước cuối. Bộ Công an đã xếp giả danh nhân viên giao hàng/thương mại điện tử vào nhóm thủ đoạn phổ biến khi mua sắm trực tuyến, đặc biệt vào các đợt cao điểm mua sắm.

1. Vì sao thủ đoạn này hiệu quả

Theo chiến dịch “Nhận diện bẫy lừa - An tâm vui sắm” của Bộ Công an, giả danh nhân viên thương mại điện tử/giao hàng và lừa đảo qua ví điện tử nằm trong nhóm thủ đoạn mua sắm trực tuyến ngày càng tinh vi. Cơ chế chung: kẻ gian lợi dụng việc nạn nhân đang chờ một đơn hàng thật (hoặc đơn hàng không hề tồn tại) để tạo áp lực hành động nhanh, giảm thời gian suy nghĩ.

Khoản phí đầu tiên thường nhỏ — vài chục đến vài trăm nghìn đồng — đủ nhỏ để nạn nhân không cảnh giác cao, nhưng đủ để kẻ gian xác nhận tài khoản “sẵn sàng chuyển tiền” cho bước tiếp theo, có thể là yêu cầu quét mã QR hoặc chuyển khoản với số tiền lớn hơn nhiều.

2. Dấu hiệu nhận diện

• Cuộc gọi từ số lạ, không phải số tổng đài chính thức của sàn/đơn vị vận chuyển.
• Yêu cầu chuyển khoản một khoản phí phát sinh (phí bảo hiểm đơn hàng, phí thông quan, phí xác nhận) trước khi giao hàng.
• Thúc giục hành động gấp, tạo cảm giác nếu không xử lý ngay sẽ mất đơn hàng hoặc bị phạt.
• Yêu cầu quét mã QR hoặc cài đặt ứng dụng để “xử lý” hoặc “hoàn tiền”.

3. Case study: đơn hàng không tồn tại

Minh nhận cuộc gọi tự xưng nhân viên giao hàng, báo đơn hàng Minh đặt tuần trước bị giữ ở kho vì thiếu “phí bảo hiểm vận chuyển” 50.000 đồng, yêu cầu chuyển khoản ngay để được giao trong ngày.

Minh không nhớ chính xác có đặt đơn hàng nào tuần đó hay không, nhưng vì số tiền nhỏ nên định chuyển luôn. Trước khi chuyển, Minh mở ứng dụng sàn thương mại điện tử để kiểm tra — không có đơn hàng nào đang ở trạng thái chờ xử lý phí. Minh dừng lại và không chuyển khoản. Vài phút sau, số điện thoại đó gọi lại nhưng Minh đã chặn.

4. Checklist an toàn khi mua sắm trực tuyến

• Không chuyển khoản bất kỳ khoản phí phát sinh nào qua điện thoại trước khi nhận và kiểm tra hàng.
• Xác minh đơn hàng trực tiếp trên ứng dụng/website chính thức, không dựa vào thông tin người gọi cung cấp.
• Không quét mã QR hoặc cài ứng dụng theo hướng dẫn của người tự xưng shipper/nhân viên giao hàng.
• Lưu số tổng đài chính thức của sàn và đơn vị vận chuyển để chủ động gọi xác minh khi nghi ngờ.
• Nếu nghi ngờ bị lừa, dừng giao dịch ngay và trình báo công an địa phương.

Bước tiếp theo

Muốn hiểu thêm về ranh giới trách nhiệm giữa nền tảng, người bán và sản phẩm khi mua hàng trực tuyến? Đọc TikTok Shop có an toàn? Tách nền tảng, người bán và sản phẩm.